Piet verloor 3 familieleden bij de MH17-ramp, maar zijn broer Alex Ploeg is nooit teruggevonden.
Desondanks deden Ploeg en De Kruif lacherig over het lekken. Ploeg was de man bij wie VVD-sollicitanten terecht konden met vragen over de procedure, De Kruif zat in de commissie. Via de telefoon van Ploegs vrouw belden ze met elkaar: ,,Tik tik tik, de AIVD luistert mee”, zei hij aan de telefoon. ,,Maar dat maakt niet uit, want het is de telefoon van mijn vrouw.” Volgens Ploeg was het een melige bui.
Hij vroeg aan zijn VVD-collega of er bekenden bij de sollicitanten zaten. Daarop antwoordde zij bevestigend, maar noemde ze vervolgens alle achttien namen. Ook vertelde ze dat een kandidaat afviel vanwege gebrek aan charisma.
Volgens de officier van justitie is er geen sprake geweest van sparren met Ploeg.
Twee jaar
De twee lachen om het lekken. ,,Er staat twee jaar voor lekken, maar dat krijg je nooit”, zei De Kruif. Dat ze de vragenlijst voor sollicitanten doorstuurde ontkent de politica. ,,Daar was geen lijst van.” Griffier Hekman spreekt dat tegen. ,,Die hebben wij alleen maar kunnen inzien”, aldus De Kruif.
De Kruif noemde de vragenlijst wel aan de telefoon. ,,Als ik de vragenlijst heb, dan gooi ik die wel bij je af.” Ze deed het echter niet. ,,Ik zag er vanaf, om dat het niet meer relevant was.” Ploeg zegt dat hij een pakketje van De Kruif kreeg, maar dat hij het ongeopend in de haard gooide.
Pietje Bell
Ploeg zegt dat hij een beetje van het pad af was in telefoongesprekken waarin hij het heeft over FBI en afluisteren. ,,Ik was een beetje een Pietje Bell en wilde eens wat anders horen dan ellende in de familiekring”, zegt de man die bij de ramp met M17 zijn broer, schoonzus en hun kind verloor. Hij noemt zichzelf een ambteloos politicus en vindt dat hij zich daarom niet aan geheimhoudingsplicht hoeft te houden. Hij vindt het geen probleem dat hij als buitenstaander informatie van De Kruif kreeg.
Een van de sollicitanten, VVD’er Rob Bats, werd het niet. ,,Hij heeft zo’n beetje alles van tevoren gekregen. Zaken die ook op jouw lijstje stonden”, zegt Ploeg tegen De Kruif. Dat lijstje was geen officieel lijstje volgens Ploeg. ,,Het was mijn lijstje.”
De Kruif wil verder niet te diep ingaan op de gesprekken die ze voerde met ploeg. ,,Dan schend ik mijn ambtsgeheim en daar ben ik heel principieel in.” Tegen de politie zei Ploeg niet te weten waarom De Kruif informatie doorspeelde. Volgens De Kruif sparren de twee veel vaker: ,,Toen we allebei in de gemeenteraad zaten, deden we dat ook vak. We kregen dan geheime stukken die wij wel konden delen. Ik was nu ook aan het sparren.”
Zij zit in voorarrest op verdenking van hennepteelt en witwassen. Uit het onderzoek naar haar bleek volgens NRC Handelsblad ook dat De Kruif informatie over de benoeming van een nieuwe burgemeester lekte aan partijgenoot Piet Ploeg, oud-wethouder in Stichtse Vecht. Ook daarvoor is zij aangehouden.
De informatie moest ervoor zorgen dat oud-burgemeester van Haren, Rob Bats (VVD), burgemeester van Stichtse Vecht kon worden.
Helder maken
”Het strafrechtelijk onderzoek moet helder maken of Piet Ploeg betrokken is bij de feiten waarvan de voormalig fractievoorzitter in de gemeente Stichtse Vecht verdacht wordt”, licht de stichting toe. ”Het bestuur heeft deze kwestie met Piet Ploeg besproken. Onze gezamenlijk conclusie was dat het verstandig is dat Piet zijn voorzitterschap en andere bestuursactiviteiten hangende het strafrechtelijk onderzoek tijdelijk neerlegt.”
De stichting wil hiermee voorkomen dat de discussie over de persoon Piet Ploeg het behartigen van de belangen van de nabestaanden van de vliegramp in de weg zit. Zijn taken worden voorlopig verdeeld over de andere bestuursleden, aldus vicevoorzitter Dennis Schouten.
“Je kunt het maar één keer goed doen”
De Stichting Vliegramp MH17 is een spreekbuis voor de nabestaanden, komt op voor hun belangen en organiseert herdenkingen en lotgenotencontact. “In de eerste tijd na de ramp ben je er vooral voor je eigen familie”, herinnert Piet zich. “Er moest ontzettend veel geregeld worden, de uitvaart, de zorg voor de dochters van mijn broer en de zorg voor mijn ouders. “Je kunt het maar één keer goed doen, dus daar ging al mijn aandacht naar uit. Maar al snel realiseerde ik me dat de groep nabestaanden zo ontzettend veel groter is dan alleen onze eigen kring. Daar wilde ik me ook voor inzetten. Ik heb zelf in bedrijfsvoeringsfuncties voor het Openbaar Ministerie gewerkt en de Rechtspraak en ik ben actief in de politiek geweest. Met deze ervaring wilde ik iets betekenen voor de grote groep mensen die hetzelfde meemaakte als wij.”
“De geo-politiek is ongewild onze levens binnengedrongen”
Wanneer we hem spreken, komt Piet net terug van een bijeenkomst van de ICAO in Canada, de internationale burgerluchtvaartorganisatie van de VN. In een poging Rusland verantwoordelijk te stellen voor het neerhalen van vlucht MH17 is Nederland een nieuw juridisch pad ingeslagen door een klacht bij deze organisatie in te dienen. “Al die juridische processen zijn natuurlijk enorm belangrijk”, licht Piet toe. “Maar wij vinden het vooral ook belangrijk om de slachtoffers en nabestaanden een gezicht te geven.” Het tekent het werk van de voorzitter, aandacht blijven vragen voor de menselijke kant van het verhaal. “Als nabestaanden zijn we volkomen ongewild en zonder er controle over te hebben, in een geo-politieke arena gestapt. Of, sterker, de geo-politiek is onze levens binnengedrongen. Het is belangrijk om niet uit het oog te verliezen dat we het hier hebben over levens die kapot zijn gemaakt.”
“Soms stap ik uit de voorzittersrol en ben ik nabestaande”
Heeft het voorzitterschap en de praktische zaken die op hem afkwamen, hem geholpen in zijn eigen rouwproces? “Die vraag krijg ik vaker. En heel eerlijk, ik weet het niet. Ik weet natuurlijk niet hoe het anders was gelopen, ik heb geen vergelijkingsmateriaal. Soms stap ik uit de voorzittersrol en ben ik één van de nabestaanden. Zoals toen we gebruik mochten maken van ons spreekrecht tijdens de hoorzitting in het najaar van 2021. Ik zat daar als broer, zwager en oom van drie slachtoffers. De emoties zitten hoog, tegelijkertijd weet je dat dit een belangrijk moment is. De wereld kijkt mee. Je wilt recht doen aan de dierbaren die zijn overleden en je wilt iets kunnen betekenen. Bij mij duurde het spreekrecht langer, zodat ik ook een oproep kon doen vanuit mijn rol in de Stichting. We wilden ons hard maken voor de positie van broers en zussen van slachtoffers. Volgens het Nederlands rechtssysteem kunnen ze bijvoorbeeld geen aanspraak maken op affectieschade. Toch heeft de rechtbank dit meegewogen in zijn vonnis. Hiermee is hopelijk ook een lans gebroken voor broers en zussen van toekomstige slachtoffers. Sowieso zijn we enorm blij met de aandacht die de rechtbank in het vonnis heeft besteed aan de nabestaanden. We zijn enorm bijgestaan. Ook door de Nederlandse overheid. De omgang van nabestaanden is goed en zorgvuldig geweest, dit is een mooi model voor de toekomst.”
“De groepen mensen die doorgaan met leven groeit”
Als geen ander spreekt Piet vaak lotgenoten. Er is geen richtlijn voor wie ‘de nabestaanden’ zijn, of hoe het nu met ze gaat, maar toch zijn we benieuwd of hij een rode draad ziet in het rouwproces waar mensen doorheen gaan. “Er zijn zulke grote verschillen. Er zijn mensen die nog steeds heel boos zijn. Mensen die psychische problemen hebben. Anderen proberen weer iets van hun oude leven terug te krijgen. En alles wat ertussen zit. Er zijn mensen die hun baan zijn kwijtgeraakt. Mensen die steeds opnieuw de schok beleven wanneer ze beelden zien van de crash. Als er al een rode draad is, dan is dat de saamhorigheid die we allemaal voelen tijdens zo een strafproces. De waardigheid die deze groep zich beneemt, terwijl iedereen alle recht en reden heeft om ontzettend boos en verdrietig te zijn. Maar altijd toch weer is iedereen heel beschaafd en waardig in bijeenkomsten die er zijn. Het is een mooie club mensen, met al hun verschillen. De sfeer is altijd goed en beschaafd. Ik zie wel, vergeleken met de eerste herdenkingsbijeenkomst, dat de opkomst steeds wat kleiner wordt. De groep mensen dat de ruimte voelt om door te gaan met leven en niet altijd met MH17 bezig te zijn, groeit dus. En dat is mooi.”
“We hebben geen invloed op de actualiteit, maar die raakt ons wel”
Tegelijkertijd stelt de actualiteit veel nabestaanden op de proef. Juridische procedures die nog jaren duren, de oorlog in Oekraïne, de aanhoudende ontkenning van Rusland, de onmogelijkheid om de plek van de ramp te bezoeken en in sommige gevallen, het nog altijd ontbreken van stoffelijke overschotten. Het verlengt het leed enorm. “Wat dat betreft is dit natuurlijk een unieke situatie”, zegt Piet. “Nog steeds raken mensen in acute psychische nood door iets uit de actualiteit waar ze geen enkele invloed hebben. Er is veel gebruik gemaakt van het hulpaanbod, maar op een gegeven moment houden hulptrajecten op, terwijl de nood er nog is. Mensen krijgen te maken met wachtlijsten in de zorg. We zijn daarom blij met de zelfhulpmodule op rouwbehandeling.nl. Dit overbrugt de wachttijd en geeft nabestaanden de gelegenheid om alvast zélf iets te doen.”
Hoe gaat Piet om met zijn eigen rouwproces en het leed dat hij van anderen hoort? “Als ik verdrietige verhalen van anderen hoor, is er natuurlijk de herkenning. We proberen te doen wat we kunnen om steun te bieden, maar ik weet ook dat je het wel van je af moet zetten om zelf door te kunnen. Natuurlijk hebben we ook wel eens lucht. Ik geniet er enorm van om samen met mijn vrouw te toeren in mijn oldtimer. Maar als ik eerlijk ben, is de MH17 altijd bij me.”